دوشنبه , مرداد , 28/5/1398
خانه / گیلان زمین / انتخابات و اجزاء آن/ دكتر رضا حيدري نژاد

انتخابات و اجزاء آن/ دكتر رضا حيدري نژاد

انتخابات و اجزاء آن

دكتر رضا حيدري نژاد

این تصویر دارای صفت خالی alt است؛ نام فایل آن 61feea8c-2899-4a1a-b70f-53723a33d1c8-1.jpg است

واژه انتخابات از ریشه عربی فعل «نخب» به معنای برگزیدن و اختیار کردن است و معادل اروپایی آن یعنی (election) نیز به فعل لاتین (eligeve) به معنای جدا کردن سوا کردن و برگزیدن باز می گردد.

از نظر علم معناشناسی (semantics) نیز به اصطلاح تغییر و تحولات معنایی وسیعی یافته است، ولی در کاربرد رایج آن به معنای روش یا شیوه ای است، برای برگزیدن تعداد معینی از افراد، از میان شمار کثیری از کسانی که برای تصدی یک منصب یا مقام، خود را نامزد کرده اند.

انتخابات مجموعه عملیاتی است که در جهت گزینش افراد یا تعیین نظارتی برای مهارت قدرت تدبیر شده است. از این منظر انتخابات ابزاری است که به وسیله آن می توان اراده ی شهروندان را در شکل‌گیری نهادهای سیاسی و تعیین متصدی اعمال اقتدار سیاسی مداخله داد.

انتخابات درکنار دیگر ساز و کارهای مشارکت شهروندان به صورت انفرادی یا جمعی و گروهی و جنسی و همچنین بارزترین و قابل اندازه‌گیری ترین نوع مشارکت مردم در عرصه سیاسی به شمار می‌آید. انتخابات از سویی پایه های اجتماعی قدرت سیاسی را نشان می‌دهد  و از سوی دیگر ملاک خوبی برای ارزیابی توزیع قدرت در جامعه است.

انتخابات و فضای محیط بر آن متشکل از اجزای زیر است:

–  برگزارکنندگان: دولت، احزاب، گروه ها و تشکیلات سیاسی که نامزد انتخاباتی به آنان وابسته است.

–  انتخاب شوندگان: نامزدهای انتخاباتی که در کنار ویژگی‌های شخصی ممکن است سابقه مدیریتی و خدمتی هم داشته باشد. سازمانهایی که سوابق مختلف که پس از استعلام از مراکز قانونی از داوطلبان در اختیار مجریان ذی ربط انتخاباتی قرار می دهند.

–   نامزدهای انتخاباتی: همه داوطلبانی که پس از پایان مهلت رسیدگی به صلاحیت اسامی آنها به عنوان افراد صاحب صلاحیت و واجد شرایط قانونی برای انتخاب شدن آگاهی رسمی منتشر می‌شود و به اطلاع شهروندان می‌رسد.

–  انتخاب کنندگان: کسانی که برای واگذاری قدرت و انتقال آن به نامزدهای انتخاباتی وارد عرصه انتخابات می شوند.

–   نظام‌های انتخاباتی: متشکل از قوانینی که نظام سیاسی برای برگزاری انتخابات می تواند شامل سن یا نحوه گزینش و… نامزدها برای ورود به عرصه انتخابات می باشد.

–  فضا و گفتمان: حاکم بر جامعه، موضوع های سیاسی و فضای فرهنگی و اجتماعی حاکم در زمان انتخابات می باشد.

–   محدوده انتخاباتی: حوزه انتخابیه محدوده جغرافیایی شناخته شده قانونی با مرزهای مشخص و تعداد افراد معینی که به آن تعلق میگیرد.

–  تقسیمات کشوری: که شامل بخش بندی استان، شهرستان و دهستان، روستا می باشد.

از جمله مشخصات انتخابات خصلت گزینشی آن است، یعنی هم نامزدی آزاد است، البته در چارچوب قوانین آزادست و هم رای دهنده می‌تواند از میان نامزدهای مختلف اعلام شده آزادانه آن‌هایی را که تمایل دارد برگزیند.

در مورد ماهیت رای دو نظریه را می توان ذکر کرد، دسته ای رای دادن را حق افراد می داند و دسته ای دیگر آنرا عملی اجتماعی و تکلیفی برای افراد جامعه بشمار می برند. در اولی که مبتنی بر نظریه «حاکمیت تقسیم شده» است، یعنی شهروندان حق دارند در سازماندهی حکومت و صورتبندی اقتدار عالی سیاسی همکاری و مشارکت کنند. نظریه دوم ناشی از اندیشه ی «حاکمیت ملی» است، ملت کلیتی است تقسیم ناپذیر و حاکمیت متعلق به این کلیت، یعنی ملت است. در واقع شهروندان با رای دادن وظیفه اجتماعی خود را انجام می دهند. بنابراین اگر منافع جامعه ایجاب کند می‌توان رای دادن را به مثابه تکلیف صرف اجتماعی الزامی دانست.

در این میان نظریه ای که با اصل آزادی انسان ها در تعیین سرنوشت خود و نیز با مسئولیت اجتماعی سازگاری بیشتری دارد، نظری است که رای دادن را هم «حق و هم تکلیف» افراد جامعه می داند.

بنابراین شرکت در انتخابات عام ترین، سهل ترین و کم هزینه ترین نوع مشارکت سیاسی است و یکی از معیارهای مناسب برای کشف میزان مشارکت سیاسی مردم، ولو به شکل کمی آن است و تا حدودی انگیزه ها و عوامل تشدید کننده مشارکت و نیز موانع مشارکت مردم را در عرصه فعالیت‌های سیاسی نشان می‌دهد.

همچنین ببینید

میزگرد بررسی و واکاوی سرگذشت آزادگان در رشت برگزار شد

میزگرد بررسی و واکاوی سرگذشت آزادگان به مناسبت سالروز ورود آزادگان به کشور در رشت ...

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *